obr10a.jpgobr10a1-un.jpgobr15a1-un.jpgobr4a1-un.jpgobr6a1-un.jpgobr7a1-un.jpg

Etapy rozwoju mowy dziecka

Każde dziecko rozwija się indywidualnie, w swoim własnym, określonym rytmie. Są jednak pewne ramy, które stanowią granice poszczególnych etapów rozwoju dziecka. Tak jest również w przypadku wyznaczania okresów kształtowania się i rozwoju mowy dzieci.

Najpopularniejszą klasyfikacją rozwoju mowy jest periodyzacja według L. Kaczmarka, na podstawie której możemy wyróżnić następujące etapy rozwoju mowy:

1. Etap przygotowawczy, inaczej zerowy, który trwa od poczęcia do urodzenia się dziecka – w tym okresie kształtują się ośrodkowe i obwodowe narządy mowne oraz narząd słuchu. W trzecim miesiącu życia płodowego rozpoczyna się percepcja mowy. Dziecko reaguje na głos matki, jej intonację i wypowiadane słowa. Jest to również etap, w którym mogą nastąpić największe zaburzenia rozwojowe, dlatego niezmiernie ważna jest świadomość i troska matki o zdrowie dziecka w czasie ciąży.

2. Okres melodii, trwający od urodzenia do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia – w tym okresie zachodzą m.in. następujące zjawiska:
• Głużenie, inaczej gruchanie (około trzeciego miesiąca życia), czyli nieświadome artykułowanie dźwięków gardłowych. Fazę głużenia przechodzą również dzieci niedosłyszące oraz głuche.
• Zjawisko gaworzenia (szósty miesiąc życia), czyli świadomego artykułowania dźwięków na skutek stymulacji z otoczenia lub też powtarzania dźwięków wydanych przez samego siebie. Etap gaworzenia przechodzą jedynie dzieci słyszące, ponieważ zachodzi on pod kontrolą słuchu, a dzieci zaczynają wypowiadać dane dźwięki celowo.
• Echolalia fizjologiczna (około ósmego - dziewiątego miesiąca życia), czyli świadome powtarzanie dźwięków zasłyszanych w otoczeniu. Etap echolalii ma swój początek już w piątym miesiącu życia, kiedy dziecko zaczyna naśladować i bez zrozumienia powtarzać usłyszane dźwięki.
• Tworzenie pierwszych wyrazów jako wynik świadomej desygnacji. Dziecko powtarzając i zwielokrotniając wypowiadane sylaby (na przykład ba, ma, przechodzi w ba-ba, ma-ma) w dziesiątym - dwunastym miesiącu życia zaczyna tworzyć pierwsze wyrazy i tym samym rozpoczyna kolejny etap rozwoju mowy.

3. Okres wyrazu, który trwa od pierwszego do drugiego roku życia. Na tym etapie rozwój mowy oraz wzrost sprawności motorycznej dziecka są ze sobą ściśle powiązane. Dziecko poznaje otaczającą go rzeczywistość, a środowiskiem, które powinno uczyć go wiedzy o świecie, jest rodzina. Są to najbliższe osoby z otoczenia małego człowieka i ich rolą jest pokazywanie mu nowych rzeczy i zjawisk. W tym wieku bardzo ważną rolę odgrywa mowa i poddawanie dziecka „kąpieli słownej”, czyli nieustanne mówienie, przedstawianie i wyjaśnianie otaczającej go rzeczywistości. Dzięki temu kształtuje się bierny słownik dziecka, co w niedalekiej przyszłości będzie miało przełożenie na zasób słownictwa czynnego. W wieku około roku, dziecko dysponuje kilkoma słowami, półtoraroczne już trzydziestoma. Na tym etapie najważniejsze jest, aby rodzice zwracali się do dziecka w sposób poprawny zarówno pod względem gramatycznym jak i fleksyjnym, ponieważ ich sposób mówienia ma swoje odzwierciedlenie w kształtowaniu się mowy małego człowieka.

4. Okres zdania trwa od drugiego do trzeciego roku życia. W tym czasie dzieci zaczynają tworzyć swoje pierwsze wypowiedzi. W początkowej fazie tego okresu, najczęściej są to równoważniki zdań składające się z dwóch wyrazów, np. „Mama pić”. Ich miejsce stopniowo zajmują zdania – na początku pojedyncze, a następnie złożone. Dziecko konstruując pierwsze zdania rozpoczyna stosowanie reguł gramatycznych w wypowiedzi. W tym wieku opanowuje również zastosowanie zaimka osobowego „ja”. Najczęściej używanymi częściami mowy są rzeczowniki (części ciała, zwierzęta, pokarmy) oraz czasowniki (czynności fizjologiczne, ruch). Dziecko choć nie potrafi jeszcze poprawnie wymawiać niektórych głosek, wie, jak powinny brzmieć prawidłowo. Różnicowanie znaczeń usłyszanych zwrotów odbywa się nadal na podstawie analizy linii melodycznej wypowiedzi oraz rozumieniu pojedynczych słów.

Etap ten kończy kształtowanie się mowy dziecka, czyli tak zwany „złoty okres rozwoju mowy”. Do ukończenia trzeciego roku życia dziecko ma największe predyspozycje do nabywania zdolności mówienia. Jest również najbardziej podatne na odbieranie bodźców z otoczenia, a zmysłowe poznawanie świata znacznie stymuluje jego układ nerwowy.

5. Okres swoistej mowy dziecięcej trwa od trzeciego do szóstego - siódmego roku życia. W tym czasie dziecko doskonali swoją mowę, buduje zdania wielokrotnie złożone, które powoli przekształcają się w krótkie, a następnie coraz dłuższe wypowiedzi. Charakterystyczne dla tego okresu jest tworzenie przez dziecko wielu neologizmów oraz nadużywanie nowopoznanych głosek (np. słowo „cebula” wypowiadane może być jako „czebula”). Okres swoistej mowy dziecięcej jest to czas na jej pełne ukształtowanie.

2 kwietnia - Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

Autyzm to całościowe (dotyczące wszystkich sfer) zaburzenie w rozwoju, którego symptomy pojawiają się w ciągu pierwszych trzech lat życia. Jest to zaburzenie o zróżnicowanej głębokości i nasileniu objawów, dlatego mówi się raczej o zaburzeniach ze spektrum autyzmu.

Najczęściej rozpoznawalnym symptomem nieprawidłowości jest opóźniony rozwój mowy, brak mowy i rozumienia poleceń, brak naśladownictwa oraz specyficzne formy zabawy. To zazwyczaj niepokoi rodziców i jest to moment, w którym zaczynają oni szukać pomocy.

Wczesna diagnostyka zaburzeń w rozwoju ma ogromny sens. Istnieje szereg symptomów, które mogą informować rodziców, że rozwój dziecka zmierza w kierunku autyzmu. Wczesna reakcja i stymulowanie rozwoju dziecka są konieczne i wielu dzieciom dają szansę na normatywny rozwój.

Co powinno niepokoić rodziców? Przede wszystkim brak zachowań oczekiwanych w danym wieku.

Prawidłowo rozwijające się dziecko:

4-5 miesięcy
- Reaguje mimiką na twarz dorosłego
- Uśmiecha się na widok drugiej osoby
- Wyraża niepokój, kiedy matka dłużej się nim nie zajmuje

6-7 miesięcy
- Gaworzy (powtarza sylaby)

8-9 miesięcy
- Pokazuje palcem interesujące go przedmioty
- Wyciąga ręce do znanych osób

10 - 11 miesięcy
- Odwraca kartki książki, chce oglądać i pokazywać obrazki
- Naśladuje gesty (kosi kosi, nu nu, nie ma)
- Reaguje na własne imię

12 miesięcy
- Wypowiada pierwsze słowa
- Bawi się przedmiotami zgodnie z ich przeznaczeniem (np. „czesze się” grzebieniem, karmi dorosłego łyżeczką)

24 miesiące

- Posługuje się ok. 70 słowami
- Mówi, łącząc dwa wyrazy
 - Naśladuje melodię mowy dorosłych

30 miesięcy
- Naśladuje działania dorosłych, bawi się tematycznie
- Wypowiada się zdaniami


Brak tych umiejętności nie musi oznaczać autyzmu, ale na pewno wymaga konsultacji ze specjalistą. Jeśli dziecko odbiega od norm rozwojowych, jeśli zachowuje się w nietypowy sposób, nie bawi się tak, jak inne dzieci – rodzice nie powinni czekać objawy same znikną.

Co powinni zrobić rodzice, jeśli zauważają symptomy nieprawidłowego rozwoju u swojego dziecka? Przede wszystkim skonsultować się ze specjalistą w dziedzinie ocen wspomnianych sfer rozwoju i oczekiwać wskazań co do stymulacji rozwoju swojego dziecka.

W przypadkach głębszych nieprawidłowości rozwoju być może konieczne będzie wsparcie biomedyczne i objęcie dziecka terapią. Jednakże te wszystkie działania mają największy sens jeśli są podjęte jak najwcześniej.

 

na podstawie: www.wir-wydawnictwo.com

Europejski Dzień Logopedy

53316675 1971366076302304 5086232428066897920 n Kopiowanie 2

Logopedyczne fakty i mity

FAKTY

1. Wada wymowy rodzica może wystąpić również u dziecka.

2. Dziecko, które zaczyna mówić później niż jego rówieśnicy, może mieć trudności szkolne.

3. Dziecko powinno mieć zamknięte usta podczas czynności, które nie wymagają mówienia, np. oglądania telewizji, wycinania, kolorowania, pisania.

4. Przecięte wędzidełko podjęzykowe może ponownie zarosnąć, jeśli język nie będzie intensywnie i systematycznie ćwiczony.

5. Do małego dziecka nie należy mówić w sposób spieszczony i z wieloma zdrobnieniami.

 

MITY

1. Logopeda zajmuje się wyłącznie wadami wymowy (np. gdy dziecko mówi safa zamiast szafa).

2. Do 3. roku życia dziecko nie musi zacząć mówić.

3. Nie należy spieszyć się z terapią logopedyczną dziecka, jeśli jego starsze rodzeństwo zaczęło mówić później.

4. Dziecko w wieku przedszkolnym nie musi uczęszczać na zajęcia logopedyczne, wystarczy rozpocząć terapię w szkole.

5. Terapia prowadzona przez logopedę w zupełności wystarczy i rodzic nie musi ćwiczyć z dzieckiem w domu.

 

Afazja dziecięca

Czym jest afazja dziecięca?

Afazja to dosłownie 'niemówienie', jednak nie zawsze oznacza ona zupełny brak mowy dziecka. W afazji dziecięcej wyróżnić można rozwojową afazję dziecięcą oraz nabytą afazję dziecięcą. Rozwojowa afazja dziecięca jest brakiem rozwoju mowy na skutek zadziałania czynników patogennych w najwcześniejszym okresie życia - w życiu płodowym, podczas porodu lub do ukończenia pierwszego roku życia. Nabyta afazja dziecięca przejawia się zahamowaniem lub utratą nabytych wcześniej umiejętności językowych. Występuje między drugim a siódmym rokiem życia. 

 

Jakie są przyczyny afazji?

Jako przyczyny afazji podaje się najczęściej:

- wrodzone wady budowy mózgu w obszarach odpowiadających za mowę,

- niewystarczający lub opóźniony rozwój struktur mózgowych odpowiedzialnych za mowę,

- uszkodzenia mózgu na skutek urazów, toksyn, procesów zapalnych.

 

Czy każde dziecko, które nie mówi lub mówi sposób odbiegający od normy, ma afazję?

Nie. Aby stwierdzić afazję, należy wykluczyć przede wszystkim:

- całościowe zaburzenia rozwojowe, np. autyzm,

- zaburzenia psychiczne,

- niedosłuch i głuchotę,

- niesprawność aparatu artykulacyjnego,

- niepełnosprawność intelektualną,

- przyczyny środowiskowe.

Jakie są rodzaje afazji?

Ze względu na rodzaj występujących zaburzeń wyróżnia się najcześciej:

- afazję czuciową (percepcyjną),

- afazję ruchową (ekspresyjną),

- afazję mieszaną (czuciowo - ruchową, percepcyjno - ekspresyjną).

 

Cechy charakterystyczne afazji czuciowej:

- wielomównośc, mowa żargonowa,

- płynna mowa spontaniczna, 

- duże trudności z rozumieniem mowy,

- zaburzenia czytania, pisania, liczenia,

- liczne błędy gramatyczne, nieprawidłowa konstrukcja zdań,

- używanie wyrażeń nieadekwatnie do sytuacji i bez ich zrozumienia,

- najczęściej brak świadomości występującego zaburzenia.

 

Cechy charakterystyczne afazji ruchowej:

- zaburzenia lub całkowity brak tworzenia mowy spontanicznej,

- mowa przerywana, niepłynna, ma styl "telegraficzny",

- powtarzanie prostych zwrotów, np. tak - tak,

- błędy gramatyczne,

- zaburzenia czytania i pisania, 

- świadomość występujących zaburzeń. 

 

Afazja mieszana łączy cechy afacji czuciowej i ruchowej.

 

Jakie trudności mogą towarzyszyć dzieciom z afazją?

- problemy z pamięcią, uwagą i koncentracją,

- trudności z przypominaniem sobie nazw określonych przedmiotów i pojęć, podawanie ich opisów zamiast nazw,

- problemy emocjonalne.

 

Należy wiedzieć, że każde dziecko jest inne, dlatego też każdy z wymienionych czynników w zależności od dziecka może mieć zupełnie inne natężenie i sposób przejawiania się. Nie ma dwojga dzieci z identycznymi objawami afazji!

 

W jaki sposób komunikować się z dzieckiem z afazją?

- nie zawstydzać i nie karać za trudności, jakie przejawia dziecko,

- budować w dziecku motywację do komunikowania się, 

- mówić nieco wolniej, w sposób dosłowny, krótkimi zdaniami, bez używania przenośni i uproszczeń, 

- wspomagać mowę gestem, mimiką, ilustracjami,

- być wyrozumiałym i cierpliwym, dziecko stara się mówić jak najlepiej na miarę własnych możliwości!

Czym jest dyslalia?

Czym jest dyslalia?

Dyslalia jest jedną z najczęściej diagnozowanych nieprawidłowości związanych z mową dzieci. Pod tym terminem kryją się różne rodzaje zaburzeń artykulacyjnych, czyli nieprawidłowej wymowy jednej lub wielu głosek.

Na czym polega dyslalia?

W wyniku dyslalii, mowa odbiega od prawidłowego wzorca i objawia się:

- zniekształcaniem głosek (ich deformacją),

- zastępowaniem głosek innymi, brzmiącymi prawidłowo (substytucją), np. szafa - safa,

- opuszczaniem głosek (elizją), np. żaba - aba.

Jakie są przyczyny dyslalii?

Zmiany w budowie aparatu artykulacyjnego:

- nieprawidłowa budowa języka (język zbyt mały, zbyt duży, skrócone wędziedełko podjęzykowe),

- nieprawidłowa budowa podniebienia,

- wady zgryzu,

- przerost migdałków,

- skrzywienie przegrody nosowej, polipy nosa.

Niska sprawność narządów artykulacyjnych:

- słaba ruchomość języka,

- niska sprawnośc warg,

- niska sprawność podniebienia miękkiego.

Nieprawidłowa budowa i funkcjonowanie narządu słuchu.

Opóźnienie rozwoju psychomotorycznego dziecka.

Czynniki środowiskowe:

- nieprawidłowe wzorce mowy,

- brak warunków do rozwoju mowy.

Jakie są rodzaje dyslalii?

Istnieje wiele kryteriów podziału zaburzeń artykulacyjnych. Jednym z nich jest jakościowe kryterium objawowe, stosowane jako klasyfikacja foniatryczna dyslalii. Zgodnie z nią wyróżnia się:

- sygmatyzm (seplenienie) - nieprawidłową realizację głosek ś, ź, ć, dź, s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż,

- rotacyzm (reranie) - nieprawidłową realizację głoski r,

- lambdacyzm - nieprawidłową realizację głoski l,

- kappacyzm - nieprawidłową realizację głoski k,

- gammacyzm - nieprawidłową realizację głoski g,

- betacyzm - nieprawidłową realizację głoski b,

- mowę bezdźwięczną, czyli realizację głosek dźwięcznych jako ich bezdźwięczne odpowiedniki, np. ż - sz (żaba - szaba), d - t (dom - tom), b- p (balon - palon), w - f (woda - foda),

- rynolalię (nosowanie) - "mówienie przez nos",

- inne odchylenia od prawidłowej artykulacji. 

Moje dziecko się jąka cz. 2

Jak mogę pomóc mojemu dziecku, które się jąka?

Przede wszystkim należy zastanowić się nad przyczyną wystąpienia jąkania u dziecka:

- czy w życiu dziecka wystąpiła sytuacja, która mogła wywołać w nim gwałtowne emocje, takie jak strach czy niepokój?

- czy wśród członków rodziny jest osoba, która się jąka i czy dziecko często przebywa w jej towarzystwie?

- czy u dziecka zdiagnozowano problemy z nadmiernym napięciem mięśniowym?

Jeżeli odpowiedź na powyższe pytania brzmi "nie", to większe jest prawodopodobieństwo wystepowania jąkania jako epizodu przejściowego w momencie, gdy fizyczne możliwości dziecka nie pozwalają jeszcze na odpowiednio szybkie wyrażenie jego myśli. 

Co zatem mogę zrobić?

- najważniejszą i podstawową zasadą jest to, aby nie zwracać dziecku uwagi na to, że jego mowa odbiega od normy, ponieważ dziecko często nie zdaje sobie z tego sprawy, a uświadomienie mu tego problemu może nasilić występujące trudności,

- nie poprawiać dziecka i nie dawać mu rad "mów wolniej", "nie jąkaj się", "uspokój się",

- nie wyręczać dziecka i nie podpowiadać słów, z którymi ma ono trudność,

- stosować ćwiczenia oddechowe i stymulujące pracę aparatu mowy w formie zabaw, nie nawiązując do występującego jąkania, np. dmuchanie na płomień świecy, puszczanie baniek mydlanych, robienie śmiesznych min przed lustrem,

- stosować krótkie i proste komunikaty, mówić wolniej - dziecko uczy się poprzez naśladowanie i samo również zacznie używać prostszych, a tym samym płynniejszych, wypowiedzi,

- nie pozwalać, aby inne osoby z otoczenia dziecka poprawiały jego mowę,

- dbać o samoocenę i dobre samopoczucie dziecka,

- otoczyć je troską, opieką i wsparciem,

- nie borykać się samodzielnie ze swoimi wątpliwościami, tylko jak najszybciej zasięgnąć opinii specjalisty.

 

Moje dziecko się jąka cz. 1

Jąkanie to zaburzenie płynności mowy. Pojawia się najczęściej u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym i może nasilać się w okresie dojrzewania. Nie zawsze jednak jąkanie jest powodem do niepokoju rodzica. Co powinno nas zaniepokoić i skłonić do wizyty u specjalisty?

Jakie są objawy jąkania?

- dziecko powtarza głoski, najczęściej te, które rozpoczynają słowo, np. m-m-m-mama

- dziecko powtarza sylaby, np. ma-ma-ma-mama

- dziecko powtarza słowa, np. mama-mama

- dziecko powtarza całe frazy, np. mama czyta - mama czyta ciekawą książkę

- dziecko przeciąga głoski, np. mmm-mama

- dziecko blokuje się, napina mięśnie twarzy, a wymawiana głoska "wybucha" przy mówieniu

- w mowie dziecka są częste pauzy, przerwy

- mowa często ma zaburzony rytm, nagle przyspiesza, po czym się blokuje

- oddech jest krótki, urywany

- mowie towarzyszą dodatkowe reakcje, takie jak napinanie mięśni twarzy i szyi, czerwienienie się, pocenie, grymasy twarzy, ruchy głowy

Jakie są przyczyny jąkania?

Jedną z najważniejszych przyczyn jąkania jest stres. Ponadto do przyczyn jąkania zalicza się: 

- wstrząs emocjonalny, szok nerwowy, lęk

- uraz fizyczny

- zmuszanie dziecka do praworęczności, podczas gdy ono preferuje rękę lewą

- zbyt silne napięcie mięśniowe

- czynniki genetyczne

Kiedy zacząć się niepokoić?

Warto zwrócić uwagę na różnice między jąkaniem rozwojowym, a jąkaniem zaliczanym do zaburzeń mowy. W okresie silnego wzbogacania słownika dziecka, często pojawiają się momenty niepłynności mówienia. Dzieje się tak, ponieważ narządy mowne dziecka nie są jeszcze ostatecznie ukształtowane, a chęć wyrażenia własnych myśli jest silniejsza od fizycznych możliwości. Co ciekawe, dzieci często nie są świadome swoich trudności. 

Niestety, takie łagodne powtórzenia mogą przekształcić się w jąkanie wymagające terapii. W jaki sposób możemy starać się nie dopuścić do takiej sytuacji? O tym, już niedługo, w kolejnej części wpisu. 

 

Wierszyki logopedyczne - głoska sz

.Aby ćwiczenia logopedyczne nie stały się dla dziecka nudne i monotonne, warto wprowadzić do nich wierszyki logopedyczne, które świetnie się sprawdzą jako utrwalenie wywołanej głoski. Pamiętajmy, że za wywoływanie kolejnych głosek odpowiedzialny jest logopeda! Tylko specjalista potrafi dobrać odpowiednie metody i środki terapeutyczne w zależności od zaburzeń mowy dziecka.

Czytaj więcej: Wierszyki logopedyczne - głoska sz

Ćwiczenia oddechowe

Oto przykłady ćwiczeń oddechowych wspomagających proces mówienia:


• głęboki wdech przez nos, wydech ustami,
• wdech połączony z unoszeniem rąk, wydech – powrót do pozycji wyjściowej,
• wykonywanie wydechu wymawiając głoskę „s” lub „f”,
• zdmuchiwanie kulek z bibuły lub papieru z gładkiej powierzchni (blatu stołu),
• zdmuchiwanie skrawków papieru z chropowatej powierzchni (koca, dywanu),
• wykonanie „grzebienia” z papieru i dmuchanie na jego ząbki,
• dmuchanie na płomień świecy tak, aby nie zgasł, a następnie mocne dmuchnięcie powodujące zgaszenie,

• dmuchanie przez rurkę do szklanki wypełnionej wodą („burza”),
• puszczanie baniek mydlanych,
• przenoszenie kawałków papieru przy pomocy słomki – „łapanie” ich jednym końcem słomki, podczas gdy drugi znajduje się w ustach – zasysanie przy pomocy wdechu i opuszczanie przy wydechu